#รถไฟชนรถเมล์ ทำไมสิ่งพื้นฐานอย่าง “ความปลอดภัยในชีวิต” ถึงยังเป็นเรื่องที่ต้องลุ้นกันในแต่ละวัน
จากเหตุการณ์ครั้งนี้ Bureaucrazy Lab อยากชวนมองไปไกลกว่าแค่คำถามว่า “อุบัติเหตุเกิดขึ้นได้อย่างไร” แต่ลองถามต่อว่า
เพราะเมื่อเราลองดูพื้นที่หนึ่งจุดตัดระหว่างรถไฟกับถนน จะพบว่าความปลอดภัยไม่ได้อยู่ในมือของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่เกี่ยวข้องกับหลายหน่วยงานที่มีอำนาจและหน้าที่แตกต่างกัน
ในกรณีนี้มีหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น
• การรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) รับผิดชอบโครงสร้างพื้นฐานระบบราง ทางข้ามทางรถไฟ การทำงานของเครื่องกั้น และการควบคุมขบวนรถไฟให้เป็นไปตามข้อบังคับการเดินรถ
• องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ (ขสมก.) ดูแลการเดินรถโดยสารประจำทาง รวมถึงการกำกับดูแลพนักงานขับรถและการปฏิบัติงานของรถโดยสาร
• กรุงเทพมหานคร (กทม.) ดูแลพื้นที่ถนน พื้นผิวจราจร ทางเท้า สัญญาณไฟจราจร รวมถึงการขีดสีตีเส้นและเครื่องหมายจราจร เช่น เส้นทแยงเหลือง (Yellow Box)
• กรมโยธาธิการและผังเมือง มีบทบาทด้านการวางผังและการออกแบบเมือง ให้การใช้ประโยชน์พื้นที่และโครงสร้างเมืองสอดคล้องกับสภาพและความหนาแน่นของพื้นที่
• สำนักงานตำรวจแห่งชาติ (ตร.) โดยเฉพาะตำรวจจราจร มีหน้าที่ควบคุมและจัดการจราจร รวมถึงบังคับใช้กฎหมายจราจรในพื้นที่
• กรมการขนส่งทางราง (ขร.) ทำหน้าที่กำหนดและกำกับมาตรฐานความปลอดภัยด้านระบบราง ตรวจสอบสาเหตุของอุบัติเหตุในเชิงเทคนิค และจัดทำข้อมูลเกี่ยวกับจุดตัดทางรถไฟทั่วประเทศ
• กรมการขนส่งทางบก (ขบ.) กำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับใบอนุญาตขับขี่ และมาตรฐานด้านความปลอดภัยของรถโดยสารสาธารณะ
• สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) มีบทบาทด้านการวางแผนระบบขนส่งและจราจรในระดับนโยบาย รวมถึงการวางแผนและกำหนดแนวทางแก้ไขปัญหาจุดตัดทางรถไฟกับถนน
• กรมทางหลวง (ทล.) มีบทบาทด้านวิศวกรรมจราจร และดูแลโครงข่ายถนนสายสำคัญที่อาจเชื่อมโยงหรือส่งผลต่อปริมาณการจราจรในพื้นที่
เมื่อดูรายชื่อหน่วยงานทั้งหมด จะเห็นว่าปัญหาหนึ่งจุดสามารถเกี่ยวข้องกับหน่วยงานจำนวนมาก แต่ละหน่วยงานก็มีอำนาจดูแลเพียงบางส่วน
กทม. อาจปรับปรุงถนนและสัญญาณจราจรได้ แต่ไม่ได้มีอำนาจจัดการระบบรางของ รฟท.
รฟท. อาจปรับปรุงทางข้ามหรือระบบเครื่องกั้นได้ แต่ไม่ได้มีอำนาจจัดการถนนและการจราจรทั้งหมด
ตำรวจสามารถจัดการจราจรและบังคับใช้กฎหมายได้ แต่ไม่ได้มีอำนาจปรับเปลี่ยนโครงสร้างพื้นฐานของทั้งถนนและทางรถไฟ
สุดท้ายแล้ว เมื่อปัญหาหนึ่งจุดอยู่ในความรับผิดชอบของหลายหน่วยงาน การแก้ไขจึงต้องอาศัยการประสานงานระหว่างกัน
และนี่คือปัญหาหนึ่งที่เหตุการณ์นี้ทำให้เราเห็นว่า การที่แต่ละหน่วยงานมีหน้าที่ของตัวเอง อาจไม่ได้หมายความว่าจะมีหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งที่สามารถแก้ปัญหาทั้งหมดได้
คำถามจึงไม่ใช่เพียงว่า “ทำไมถึงยังแก้ไม่ได้?”
เพราะความปลอดภัยของประชาชนในหนึ่งพื้นที่ ไม่ได้แบ่งเป็นส่วน ๆ ตามขอบเขตอำนาจของหน่วยงานราชการ
